Vinç halatı; kaldırma mekanizmasının en çok yorulmaya maruz kalan elemanıdır. Zamanında değiştirilmeyen halat, kopma sonucu yük düşmesine ve ağır iş kazalarına yol açar. ISO 4309 ve FEM 1.001 standartları, halat ıskartaya çıkarma kriterlerini açıkça tanımlamaktadır.
Halat Ne Zaman Değiştirilmelidir? (Iskarta Kriterleri)
- 6 × tel yapılı halatın herhangi bir adımında 6 veya daha fazla kırık tel
- Halat çapında % 7’yi geçen kalıcı incelme (aşınma veya deformasyon)
- Halat üzerinde göz, kıvrım veya ezilme hasarı
- Korozyon nedeniyle yüzey alanının % 50’sinin etkilenmesi
- Katman basıncından kaynaklanan kalıcı şekil bozuklukları
Halat Değişim Prosedürü
- 1Güvenli izolasyon: LOTO uygulanır, kanca boş pozisyona alınır.
- 2Eski halatın serbest bırakılması: Halat, tambur ve makaradan dikkatlice açılır; halat kafası serbest bırakılır.
- 3Tamburun temizlenmesi: Tambur oluğu ve flanşları muayene edilir, deformasyon varsa değişim kararı verilir.
- 4Yeni halatın hazırlanması: Aynı çap, sarım yönü ve yapı kodu (örn. 6×36 IWRC) seçilir; üreticinin ön germe tavsiyesine uyulur.
- 5Halat geçirme: Yeni halat doğru yönde geçirilerek tambura bağlanır; tambur flanşına en az 2 tur atık sarım bırakılır.
- 6Gerilim testi: Vincin yavaş hızda birkaç kez tam inme-çıkma hareketi yapılmasıyla halat ön gerilimi sağlanır.
- 7Yük testi ve kayıt: Nominal kapasitede test yapılır, halat değişim tarihi ve bilgileri bakım defterine işlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Halat değişiminde sarım yönü neden önemlidir?
Yanlış sarım yönü, halat burulmasına ve hızlı yorulmasına neden olur. Tambur oluğu ve halat sarım yönü (Sağ lay / Sol lay) uyumlu olmalıdır. Bu bilgi, mevcut halat kaldırılmadan önce not edilmeli ya da vincin teknik dokümantasyonundan kontrol edilmelidir.